Naslovna  |  Kontakt

Trg mladenaca 10, 21000 Novi Sad,
Vojvodina, Srbija, PF 157
Tel: +381/21/529-139,
Fax: +381/21/420-628
Email:
redakcija.slobodnavojvodina@gmail.com



Nikola Milutinović

autonomaš i sekretar Matice srpske
(Pančevo, 26.1.1879 – Novi Sad, 19.11.1969)

Nikola Milutinović potiče iz bogate građanske porodice iz Pančeva. Završio je klasičnu gimnaziju u Rožnjavi, pravo i slavistiku studirao je na Univerzitetu u Budimpešti, a doktorirao je u Klužu. Od mladosti je bio aktivan član Srpske liberalne stranke u Vojvodini, a 1905. aktivirao se u Matici srpskoj. Nakon gušenja srpskih autonomnih institucija, Nikola Milutinović je učestvovao u koordinaciji srpskih opozicionih stranaka u Vojvodini u pružanju političkog otpora ugarskoj vladi. Tokom Prvog svetskog rata, proveo je dve godine u mađarskom zatvoru u Aradu. Odmah po oslobađanju, nastavlja aktivan politički rad, te je izabran za poslanika na Velikoj narodnoj skupštini 25. novembra 1918. Odmah nakon rata, počela je Milutinovićeva borba za političke i ekonomske interese Vojvodine.

Strah od „kulta vojvođanske pokrajinske svesti“

Matica srpska je okupljala vojvođansku srpsku inteligenciju, što je smetalo beogradskom režimu zbog straha od „kulta vojvođanske pokrajinske svesti“. Iako su režimlije pomognute policijom, pokušale da učlane stotine protivnika autonomije Vojvodine u Maticu srpsku, te da izvrše unutrašnji puč, njihova struja bila je poražena.

Pun procvat autonomaške ideje u Matici, počeo je 1932. izborom Nikole Milutinovića za sekretara, te pokretanjem „Glasa Matice srpske“. Predlagao je, između ostalog, da se u budućem federalnom uređenju Jugoslavije organizuju posebna srpska, hrvatska i slovenačka pokrajina, a ravnopravno s njima i Vojvodina i Bosna i Hercegovina, kao protivteža srbijanskom i hrvatskom hegemonizmu, te garant očuvanja državne zajednice. Imao je ideju da se u Vojvodini ekonomskom privlačnošću obezbede uslovi za naseljavanje još 300.000 srpskih i jugoslovenskih stanovnika. Novi Sad bi trebalo da bude centar vojvođanskog Srpstva, a Osijek centar vojvođanskog Hrvatstva. Svi narodi u Vojvodini bili bi ravnopravni, a kulturnu dominaciju imali bi vojvođanski Srbi. Da bi se to ostvarilo, bilo je potrebno negovati vojvođansku svest.

Unošenje evropskih pogleda

„Iz čega bi se sastojala današnja misija Vojvodine? Da udružena s drugima istih načela i istih uverenja, uzme inicijativu za unošenje evropskih pogleda, kulturnih metoda, širokih vidika, modernijih shvatanja u naš javni život, da se zauzme za novo shvatanje države i njezine visoke uloge, da zahteva nove ljude, nove programe, nov moral, nov način borbe, da sarađuje na odvajanju države od partije, činovnika od partizana, poštenog javnog radnika od samoživog račundžije, na organizovanju jedne moderne i moćne države u kojoj će se politička borba shvatati kao sukob ideja, a ne kao sukob ambicija i interesa, u kojoj će se poštovanje zakona izdići na stepen dogme i u kojoj će se raditi u duhu prave demokratije koja crpe snagu u slobodi i volji naroda“, poručio je juna 1936. Kako je fašizam u regionu uzimao maha, nakon sporazuma Cvetković–Maček, Nikola Milutinović je usmerio svoj rad na zaštitu Srpstva u Jugoslaviji i zalagao se za ulazak autonomne Vojvodine u srpsku federalnu jedinicu. Pred sam početak rata, inicirao je formiranje Instituta za proučavanje Vojvodine. Milutinović je 1941. zarobljen i interniran u logore u Minsteru, potom u Osnabriku. Mađarski okupator je 1943. oslobodio Milutinovića koji je nastavio da vodi Maticu, ali je već 1945. smenjen s funkcije. Nakon Drugog svetskog rata, nastavio je da radi kao arhivista u Muzeju Vojvodine. Do smrti je ostao aktivan u oblasti nauke.

dr Miloš Savin

 
Share
FacebookTwitterYoutubeFlickr

Slika
Bojana Begović

Bojana Begović je rođena 9. juna 1987. godine u Zrenjaninu. Osnovnu školu je završila u Lukićevu, a zatim Zrenjaninsku gimnaziju.   Na... Opširnije...