Naslovna  |  Kontakt

Trg mladenaca 10, 21000 Novi Sad,
Vojvodina, Srbija, PF 157
Tel: +381/21/529-139,
Fax: +381/21/420-628
Email:
redakcija.slobodnavojvodina@gmail.com



Ideolog stvaranja Vojvođanske autonomaške stranke

Žarko Jakšić (Srpska Crnja, 28. april 1880 – Titel, 12. decembar 1945)

Žarko je bio član čuvene porodice Jakšić iz Srpske Crnje, a jedan od stričeva bio mu je  pesnik Đura Jakšić. Osnovnu školu i Srpsku pravoslavnu gimnaziju završio je u Novom Sadu, studirao je prava u Pešti, gde je 1907. doktorirao. Kao advokat radio je u Kikindi, Bečkereku i Titelu. Zajedno s braćom od stričeva Milutinom, Miletom i Vasom čini jezgro „Kikindskih demokrata“, prve srpske socijaldemokratske inicijative oko koje je počela da se formira Srpska demokratska stranka u Vojvodini. Svoje političke stavove iznosio je u listu „Srpski glas“ koji je kasnije i uređivao. Mađarske vlasti su 1914. uhapsile Žarka Jakšića i oslobodile ga tek na kraju Prvog svetskog rata.

Kritikovao beogradski

režim zbog pljačkaškog odnosa

prema Vojvodini

Po stvaranju kraljevine SHS, Svetozar Pribićević je imenovao Jakšića za načelnika Ministarstva unutrašnjih poslova za Banat, Bačku i Baranju. Žarko je ubrzo napustio funkciju i nastavio da deluje kao opozicioni političar i advokat. Biran je na brojne funkcije u Advokatskoj komori Vojvodine i Matici srpskoj. Putem „Srpskog glasa“, već 1920. kritikovao je beogradski režim zbog pljačkaškog odnosa prema Vojvodini. Nakon raskola u Demokratskoj stranci, Jakšić je nastavio da politički deluje kroz Samostalnu demokratsku stranku koja se zalagala za to da Vojvodina bude ravnopravna federalna jedinica u okviru Jugoslavije. Na opozicionom skupu povodom usvajanja Novosadske rezolucije decembra 1932. godine, Žarko je predložio da sastanak preraste u osnivačku skupštinu jedne jedinstvene vojvođanske stranke koja će se prioritetno boriti za potpunu autonomiju Vojvodine. Smatrao je da u posebnoj vojvođanskoj stranci treba da se nađu svi članovi građanskih partija koji nisu bili zadovoljni odnosom centralističke države, ali i svojih centralnih stranačkih organa prema Vojvodini. Do stvaranja vojvođanske stranke ipak nije došlo, pošto većina prisutnih nije bila spremna da prekine sve veze sa svojim dotadašnjim rukovodstvima. Jakšić je bio i tvorac platforme na osnovu koje je 1935. formiran Vojvođanski front, antifašistička građanska organizacija.

„Pokrajinska svest nije separatizam“

Centralistički režim je cenzurisao štampu koja je prenosila Jakšićeve izjave, poput ove iz novembra 1935. godine:

„Nisu separatiste koji se bore za svoj kraj. Nisu separatiste, dakle, koji se bore za Vojvodinu. Pokrajinska svest nije separatizam. Nikada pravilno shvaćena pokrajinska svest nije bila protivnik jedinstvu države. Mi smo pokrajinski svesni. U jedinstvo države Vojvođani ne daju dirati nikom. Mi odlučno hoćemo ovu državu. Naravno slobodnu, demokratsku, parlamentarnu i uređenu onako kako će to odgovarati interesima celine i pojedinih pokrajina, pa prema tome i našoj.“

Upozoravao je i da je „nacionalizam parola kojom se ovde najčešće operiše i koja se najviše zloupotrebljuje“, da se „ko ustaje protiv zloupotrebe te parole, proglašava defetistom i anacionalnim čovekom“.

Zbog svojih antifašističkih stavova, Jakšić je za vreme okupacije morao izbeći u Beograd, gde se privremeno politički pasivizirao. Tokom rata, nekoliko Jakšićevih bliskih srodnika ubijeno je zbog učešća u antifašističkom ustanku odnosno partizanskom pokretu. Nakon oslobođenja, bio je pod istragom OZNE. Smatrali su da se neprijateljski drži zbog toga što se protivio ulasku samostalnih demokrata u Narodni front, te se aktivirao u Matici srpskoj, gde je pokušavao da okupi predratne građanske političare – vojvođanske autonomaše i spreči upliv „novih snaga“. Ocenjen je kao reakcionarni element, vojvođanski pokrajinski šovinista, vojvođanski ekskluzivista i federalista.

 
Share
FacebookTwitterYoutubeFlickr

Slika
Bojana Begović

Bojana Begović je rođena 9. juna 1987. godine u Zrenjaninu. Osnovnu školu je završila u Lukićevu, a zatim Zrenjaninsku gimnaziju.   Na... Opširnije...