Naslovna  |  Kontakt

Trg mladenaca 10, 21000 Novi Sad,
Vojvodina, Srbija, PF 157
Tel: +381/21/529-139,
Fax: +381/21/420-628
Email:
redakcija.slobodnavojvodina@gmail.com



Četvrt veka pljačke, ponižavanja i zatiranja Vojvodine

NOVI SAD – Tokom 14 godina pune autonomije, od 1974. do 1988. godine, Vojvodina je bila jedna od osam konstitutivnih i ravnopravnih činilaca jugoslovenske federacije, bez prava na otcepljenje, ali je u pogledu raspolaganja i upravljanja materijalnim dobrima na svojoj teritoriji imala potpuno identičan status s ostalim republikama.

Imali smo: i Ustav, i Ustavni sud i policiju
i Narodnu banku Vojvodine


Vojvodina je tada imala i svoj Ustav i Ustavni sud, Narodnu banku, kao i svoju policiju. Naime, u to vreme postojao je i decentralizovan sistem javne bezbednosti u kom su postojali pokrajinski SUP, koji je bio odgovoran za stanje bezbednosti u čitavoj pokrajini, 13 međuopštinskih SUP-ova i gradski sekretarijat u Novom Sadu. U svakoj opštini bilo je odeljenje unutrašnjih poslova u okviru kog je bila stanica milicije i u svakoj većoj ili više manjih mesnih zajednica imali smo sektor policije. Policajci su tada znali kad će dobiti platu, koja je bila za oko 50 odsto viša od kolega u Srbiji, kad će dobiti stan, vodilo se računa o njihovom izgledu redovnom obnovom odeće i obuće. Pokrajinska policija je imala modernu i kvalitetnu opremu, od čak tri helikoptera, preko savremenih radara i sredstava za merenje alkohola, pa do spektografa za otkrivanje organskih materija. U pokrajini je godišnje bilo u proseku oko 22.000 krivičnih dela, od kojih je svako ubistvo razjašnjeno i procesuirano, a procesuirano je i preko 90 odsto razbojništava i razbojničkih krađa.

Podmirivali obaveze, a ostajao nam sav novac


Ustavom iz 1974. godine propisano je da iz dohotka ostvarenog u republikama i pokrajinama saveznom budžetu neposredno pripadaju samo savezni porez na promet robe i usluga i prihodi od carina. Tako su, prema ondašnjem budžetskom sistemu, sistemu planiranja i razvoja, iz dohotka stvorenog u Vojvodini podmirivane obaveze prema budžetu federacije, Saveznom fondu za podsticanje razvoja nerazvijenih republika i AP Kosovo. Posle podmirenja tih obaveza, celokupnim dohotkom ostvarenim u Vojvodini raspolagali su i upravljali neposredno njeni građani, kao i putem organa autonomne pokrajine i određenih pokrajinskih fondova (za penzijsko i invalidsko osiguranje, obrazovanje, zdravstvo, naučni rad i drugih).

Raspolagali prirodnim bogatstvima
i materijalnim dobrima na svojoj teritoriji


Narodna banka Vojvodine oformljena je još 13. jula 1971. godine odlukom Skupštine SAP Vojvodine, da bi 1993. godine postala Filijala Narodne banke Jugoslavije u Novom Sadu. NBV je imala i svoje izvorne prihode, a nakon odbitaka njenih troškova, definitivnu raspodelu tih prihoda obavljala je Skupština Vojvodine, na predlog Izvršnog veća. Vojvodina je u tom periodu upravljala i raspolagala svim prirodnim bogatstvima i materijalnim dobrima na teritoriji Vojvodine, koja su obuhvatala opštenarodnu imovinu (tadašnji naziv za državnu svojinu), zatim celokupnu društvenu, zadružnu i ličnu svojinu građana. Svim porezima i doprinosima s teritorije pokrajine raspolagali su građani Vojvodine putem pokrajinskih i opštinskih organa i organizacija. To je iskorišćeno tako da je u periodu između 1974. i 1984. godine izgrađen veliki broj objekata u materijalnoj proizvodnji, u poljoprivredi, prehrambenoj industriji, proizvodnji i preradi nafte i drugim oblastima.

Izgrađeno i rekonstruisano 250 fabrika


Tokom pune autonomije Vojvodine izgrađeno je i rekonstruisano 250 fabrika u Vojvodini, a ulagano je u saobraćajnu infrastrukturu, pa je samo preko Dunava izgrađeno šest novih mostova. Takođe je potpuno izgrađen autoput kroz Srem, kao i poluautoput Beograd–Feketić, kasnije nastavljen do državne granice. Za vreme postojanja ŽTO Novi Sad, od 1. januara1977. godine do 31. decembra 1989. godine, u Vojvodini je remontovano više od 527 km pruga, sve su elektrificirane, nabavljeno je više od deset električnih lokomotiva, deset elektromotornih vozova i druga oprema. Vojvodina je tada imala 44 elektrolokomotive, deset elektromotornih vozova, 94 dizel-lokomotive, 13 parnih lokomotiva, 67 šinobusa, 161 putnička kola sa 17.000 sedišta i 600 ležajeva, kao i preko 6.000 teretnih vagona. Postojalo je i združeno PTT preduzeće Vojvodine, a ona je po razvijenosti telefonskog saobraćaja bila na nivou Hrvatske i Slovenije i već je polako ulazila u red oblasti sa srednje razvijenim saobraćajem u Evropi. Prosečno je godišnje instalirano više od 25.000 priključaka po tada najvišim standardima.

Čanak: Borba za Vojvodinu nikada neće prestati!


NOVI SAD – Lider Lige socijaldemokrata Vojvodine Nenad Čanak upozorio je povodom 25. godišnjice jogurt revolucije da pre četvrt veka nije samo počeo raspad SFRJ i uništavanje Vojvodine nego i decivilizacijski proces koji traje do dana današnjeg. Dodao je i da su uništavanje i rasprodaja Vojvodinu pretvorili u bedni i nerazvijeni region Republike Srbije.
– Zločin nad Vojvodinom i Vojvođanima ne sme biti i nikada nećemo dozvoliti da bude zaboravljen, a borba za njena prava nikada neće prestati – poručio je Čanak u svom saopštenju.
Istim povodom govorio je i za RTV i podsetio da je Vojvodina tada imala svoj Ustav, zakonodavnu i sudsku izvršnu vlast, pravo na imovinu, izvorne prihode. Vojvodina je tada imala i svoju policiju, svoju tajnu policiju, imala je sve prerogative državnosti, zbog čega je imala i najviši standard u SFR Jugoslaviji, s izuzetkom Slovenije i Hrvatske. – Upravo je to ono što je oduzeto, upravo je to ono što je dovelo do toga da bude zaostala balkanska prćija – naglasio je tom prilikom Čanak.

Vojvodina imala manje dugove,

a Vojvođani veće plate od Srbije


Nevladina organizacija Forum V-21 obradila je brojne pokazatelje iz tog perioda i objavila ih u „Dokumentu o Vojvodini“, u kom se navodi i da je zaduženost Vojvodine na kraju 1990. godine iznosila 905 miliona dinara, dok su dugovi Srbije u isto vreme dostigli 3,78 milijarde. Na primer, stopa zaposlenosti 1984. godine bila je za osam odsto viša u Vojvodini nego u Srbiji, a prosečne plate zaposlenih bile su za 36 odsto više od proseka Jugoslavije i čak 40 odsto više od ostatka Srbije!

A ovako sad živimo:
JAD I BEDA!


Od trenutka kad je ukinuta puna autonomija Vojvodine počelo je razvlačenje vojvođanske imovine i prebacivanje u Beograd i druge krajeve Srbije. Tako su delovi vojvođanskih pruga doslovno demontirani i odneti, kao i telefonske centrale iz Pošte Vojvodine, a Šešeljevim zakonom o imovini polovinom devedesetih sve je dobilo takav zamah da gradovi i lokalne samouprave do pre dve godine (i zakona koji je izgurao Bojan Kostreš) nisu bili vlasnici svojih trgova?! Evo još nekih podataka koji su tek vrh ledenog brega.

Vojvođani siromašni!

Prema poslednjim podacima koji su objavljeni na sajtu Ministarstva za trgovinu, u samom vrhu lestvice opština i gradova s najnepovoljnijim odnosom zarade i potrošačke korpe u čitavoj Srbiji nalaze se vojvođanska mesta Zrenjanin, Sremska Mitrovica i Subotica. Oko 90.000 Vojvođana uspeva da preživi zahvaljujući državnoj, socijalnoj pomoći, a narodne kuhinje su jedini spas za čak 11.000 najugroženijih građana pokrajine. Širom Vojvodine rade 24 javne kuhinje. U 21 vojvođanskoj opštini, među kojima su najsiromašnije lokalne samouprave, tih kuhinja i nema!

Zakinuti za milijardu evra


Budžet AP Vojvodine, po Ustavu, iznosi sedam odsto, ali to nijednom od 2006. godine nije ispoštovano, zbog čega republika Vojvodini zaključno sa 2012. duguje 115 milijardi dinara, čemu treba dodati i 30 milijardi za ovu godinu.

Nedovoljno razvijeni region

Vojvodina treću godinu zaredom u zvaničnoj statistici proglašena za nedovoljno razvijeni region Srbije. Železnice, putevi i pošta u vlasništvu su republike. Pruge i putevi su u izuzetno lošem stanju. Novac za utrošenu struju u Vojvodini više se ne uplaćuje na račun Elektrovojvodine, nego Elektrosnabdevanja sa sedištem u Beogradu. Naftna industrija poklonjena je Rusima, uključujući i bušotine. Razvojna banka Vojvodine je likvidirana nakon besomučne kampanje republičkih organa i pojedinih ministara poput Mlađana Dinkića.

Vojvodina ne upravlja ni svojom
jedinom planinom


Nacionalni park „Fruška gora“ vraćen je Vojvodini, pa ga je ponovo preuzela republika. Tako Vojvodina sad ne gazduje ni svojom jedinom planinom. RTV Vojvodine od 1999. godine nema svoju zgradu, a trenutno je i pred finansijskim kolapsom.

Loša bezbednost

Pokrajinska policija ne postoji, a načelnik novosadske policije imenovan je nakon četiri godine v. d. stanja i drastičnog pogoršanja bezbednosne situacije. Ništa bolje nije ni u ostalim vojvođanskim gradovima i opštinama. Ne postoji narodna banka Vojvodine, Vojvodina nema ustav, a shodno tome ni ustavni sud. Vojvođanska zastava se unižava, a Vojvođanska akademija nauka i umetnosti je svedena na nevladinu organizaciju.

Od jogurta

do pokušaja reprize


NOVI SAD – Jula 1988. godine počinje serija protesta u okviru kampanje „Mitinzi istine“, koji kulminaciju doživljavaju u Novom Sadu 5. oktobra te godine, da bi 6. oktobra, u takozvanoj antibirokratskoj revoluciji i zvanično pala tadašnja pokrajinska vlada. Jogurt revolucija je postao kolokvijalni naziv tih dešavanja jer su okupljeni ispred zgrade Banovine demonstranti koji su tvrdili da se Kosovo brani u Vojvodini čašama jogurta koji im je deljen gađali pokrajinsku vlast. Neposredno zatim, usledile su smene u pokrajinskoj i opštinskim administracijama, kao i u sudstvu, tužilaštvu, policiji, privredi, zdravstvenim, naučnim i obrazovnim institucijama... Procenjuje se da je tom prilikom smenjeno oko 40.000 ljudi, a na njihova mesta došao je kadar lojalan Slobodanu Miloševiću. Poslednji čin tog prevrata dogodio se usvajanjem Ustava 1990. godine kojim je Vojvodini i zvanično oduzeta zakonodavna, izvršna i sudska vlast, imovina, a istovremeno su opljačkani njeni fondovi – penzioni, vodoprivredni, kao i fondovi za nauku, obrazovanje i kulturu. Oktobra 2000. godine konačno je srušen režim Slobodana Miloševića, međutim glavne poluge vlasti tog režima do danas ostaju netaknute jer je Ustav Republike Srbije iz 2006. godine zadržao sve bitne karakteristike vlasti Miloševićeve crveno-crne koalicije. U međuvremenu, 12. aprila 2013. godine, posle četvrt veka, protivnici autonomije Vojvodine opet su se okupili na istom mestu, ponovo optužujući Vojvodinu za separatizam. Uglavnom iste one stranke i pojedinci ili njihovi naslednici koji su tu bili i 1988. godine. I sad su dovoženi autobusima iz centralne i južne Srbije, ali ih ovog puta nije dočekala bogata Vojvodina koja je u bivšoj Jugoslaviji po standardu pratila Sloveniju i Hrvatsku, nego nedovoljno razvijena regija čija dobra je rasprodala i rasprodaje centralistička vlast u Srbiji od naftne industrije do – obradivog zemljišta.

 
Share

Dodaj komentar

Sigurnosni kod
Osveži

FacebookTwitterYoutubeFlickr

Slika
Bojana Begović

Bojana Begović je rođena 9. juna 1987. godine u Zrenjaninu. Osnovnu školu je završila u Lukićevu, a zatim Zrenjaninsku gimnaziju.   Na... Opširnije...